
Wiadomość bez odpowiedzi, zablokowany ekran telefonu, polubione zdjęcie byłej sympatii. Takie drobiazgi potrafią rozbudzić zazdrość, a psychologowie dopiero od niedawna mają narzędzie do mierzenia jej w sieci. Badacze z Uniwersytetu Santa Clara opisali w styczniu 2025 roku skalę zazdrości online i przetestowali ją między innymi na 111 studentach pozostających w związkach — a na końcu możesz sprawdzić, czy wiesz, co z tego badania wynika.
Zazdrość w związku nie jest nowym wynalazkiem, ale smartfony dały jej nowe pole do popisu. Wiadomość bez odpowiedzi, polubienie cudzego zdjęcia czy telefon odwrócony ekranem do stołu potrafią uruchomić podejrzenia, które kiedyś zaczynały się od nieznanego numeru w kieszeni kurtki. Psychologom brakowało jednak sprawdzonego narzędzia do mierzenia takiej zazdrości w internecie. Kieran Sullivan i Kathryn Bruchmann z Uniwersytetu Santa Clara w USA opisali 3 stycznia 2025 roku w czasopiśmie „Frontiers in Human Dynamics” skalę, którą nazwali Online Jealousy Scale, czyli Skalą Zazdrości Online. Powstała jako rozbudowana wersja wcześniejszej skali, która dotyczyła zazdrości na Facebooku.
W pierwszym z trzech badań wzięli udział studenci psychologii pozostający w związku. Początkowo było ich 128, ale 17 osób odrzucono po kontroli jakości odpowiedzi, więc w analizie zostało 111 uczestników. Kobiety stanowiły 67 procent próby, a wiek mieścił się między 17 a 22 lata, ze średnią 19,24 roku. Dwa kolejne badania objęły dorosłych spoza uczelni, dzięki czemu autorzy mogli sprawdzić, czy skala działa nie tylko wśród studentów. Wszystkie dane pochodziły z ankiet, w których ludzie sami opisywali swoje reakcje.
Skala dzieli zazdrość online na trzy części. Autorzy podają przykładowe pytania z puli, z której wybierano pozycje do skali:
Z większej puli pytań autorzy wybrali ostatecznie wersję złożoną z 12 pozycji. Trzecie badanie potwierdziło, że taki trójdzielny układ pasuje do danych, choć dopiero po uwzględnieniu powiązań w trzech parach błędów pomiaru. Skala okazała się rzetelna, czyli dawała spójne wyniki także wtedy, gdy uczestnicy wypełniali ją ponownie po pewnym czasie.
Najsilniej z wynikiem skali wiązały się dwie rzeczy: elektroniczne sprawdzanie partnera oraz lęk przywiązaniowy, czyli obawa przed odrzuceniem i utratą kogoś bliskiego. Współczynnik korelacji z elektronicznym nadzorem partnera wyniósł 0,50 w badaniu na studentach i 0,70 w drugim badaniu. W przypadku lęku przywiązaniowego było to odpowiednio 0,42 i 0,54. Wyższy wynik zazdrości szedł więc w parze z częstszym zaglądaniem partnerowi w sieć i z większym lękiem w związku.
Korelacja pokazuje jednak tylko, że dwie rzeczy występują razem, a nie że jedna powoduje drugą. Autorzy opisują ponadto słaby lub nieistotny związek wyniku zazdrości z ogólnym zadowoleniem ze związku i z zaangażowaniem w niego. Zazdrość online nie jest więc po prostu miarą tego, czy związek jest udany.
W pierwszym badaniu kobiety uzyskały wyższy średni wynik skali niż mężczyźni: 2,97 wobec 2,40. Różnica okazała się istotna statystycznie. Trzeba jednak pamiętać, że próba była niewielka, a dwie trzecie uczestników stanowiły studentki i studenci psychologii. Z takich danych nie wynika więc, że kobiety są bardziej zazdrosne, tylko że w tej konkretnej grupie młodych osób w związkach odpowiedzi rozłożyły się w taki sposób.
Autorzy sami wskazują ograniczenia swojej pracy:
Autorzy nie przedstawiają skali jako narzędzia diagnostycznego. Zaznaczają jedynie, że może być przydatna w terapii indywidualnej albo w pracy z parami.
Zazdrość sama w sobie jest zwykłą emocją, ale bywa, że kontrolowanie partnera w sieci zamienia się w stałe napięcie i lęk. Wsparcia można szukać w Ogólnopolskiej Poradni Telefonicznej dla Osób Przeżywających Kryzys Emocjonalny pod numerem 116 123, która według Ministerstwa Zdrowia działa całodobowo. W nagłej sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia należy dzwonić pod numer alarmowy 112.
Badanie nie daje gotowych rad, ale pokazuje przydatny sposób patrzenia na zazdrość. Warto odróżniać to, co się czuje, od tego, co się myśli, i od tego, co się robi, bo to trzy różne poziomy. Inaczej wygląda wzburzenie po niedopisanej wiadomości, inaczej natrętne podejrzenia, a jeszcze inaczej sprawdzanie telefonu albo domaganie się dowodów. Rozmowa o zasadach zachowania w sieci może być prostsza, gdy obie strony wiedzą, o którym z tych poziomów mówią.
Skala zazdrości online, przetestowana między innymi na 111 studentach, dzieli to uczucie na część emocjonalną, poznawczą i behawioralną. Wyższy wynik szedł w parze z elektronicznym sprawdzaniem partnera i z lękiem przywiązaniowym, ale to tylko związek, a nie dowód przyczyny. Badanie miało swoje ograniczenia, więc to wskazówka do dalszych analiz, a nie wyrok o czyimkolwiek związku.
5 pytań · minuta