Po rozstaniu głowa potrafi zamienić się w taśmę, która odtwarza te same sceny w kółko. Włoscy badacze zapytali 560 osób w wieku 17–22 lat, jak takie wracanie do tych samych myśli oraz sposoby radzenia sobie wiążą się z nauką, zdrowiem, relacjami z rodziną i samopoczuciem. Okazało się, że liczy się nie tylko sam smutek, ale też to, co człowiek z nim robi — a na końcu możesz sprawdzić, ile z tych wniosków zapamiętałaś lub zapamiętałeś.
Autorami pracy są Stefania Mancone, Giovanna Celia, Fernando Bellizzi, Alessandra Zanon i Pierluigi Diotaiuti. Ich badanie ukazało się 28 marca 2025 roku w czasopiśmie „Frontiers in Psychiatry”. Wzięło w nim udział 560 młodych Włochów w wieku od 17 do 22 lat, którzy niedawno przeżyli romantyczne rozstanie. Ankiety wypełniali przez internet, a rekrutowano ich w szkołach średnich, na uczelniach i w ośrodkach społecznościowych.
Badacze mierzyli, jak rozstanie odbija się na czterech obszarach życia: wynikach w nauce, relacjach rodzinnych, zdrowiu fizycznym i samopoczuciu emocjonalnym. Sprawdzali też, jak często uczestnicy ruminują, czyli wracają myślami do tego samego, oraz jakich strategii używają, żeby sobie poradzić.
Rozstanie rzadko kończy się po jednym wieczorze. W badaniu 62 procent uczestników przez nawet trzy miesiące odczuwało silne negatywne emocje, takie jak smutek, ból w sercu czy złość. Dla studenta to ważna informacja praktyczna: jeśli po kilku tygodniach nadal trudno się skupić na zajęciach, nie musi to oznaczać, że coś jest z nim nie tak.
Ruminacja to nie to samo co zastanawianie się nad tym, co się stało i czego można się nauczyć. To raczej bezproduktywne krążenie wokół tych samych pytań: dlaczego tak wyszło, co było nie tak, co jeszcze można było zrobić. W badaniu ruminacje okazały się istotnym predyktorem gorszych wyników w nauce i gorszego zdrowia fizycznego. Kobiety zgłaszały przy tym istotnie wyższy poziom ruminacji niż mężczyźni.
Naturalna reakcja na bolesne myśli to próba ucieczki od nich: zajęcie się czymkolwiek, byle nie czuć. Badacze sprawdzili, czy takie unikanie pomaga. Okazało się, że częściowo pośredniczyło ono w związku między ruminacjami a samopoczuciem emocjonalnym. Mówiąc prościej, osoby, które dużo rozmyślały, częściej też unikały konfrontacji z emocjami, a to wiązało się z większym obciążeniem psychicznym.
Autorzy zwracają uwagę na strategie, które w ich danych szły w parze z lepszymi wynikami, szczególnie w nauce i w relacjach rodzinnych:
Z tych wyników autorzy wyciągają wniosek, że pomocne mogą być techniki oparte na uważności oraz strategie poznawczo-behawioralne, które uczą przerywania ruminacji. Zalecają też pracę nad unikaniem, na przykład w programach opartych na przetwarzaniu emocji.
W omówieniu wyników badacze piszą o internetowym śledzeniu byłych partnerów. Takie zachowanie, jak podkreślają, może przedłużać cierpienie. Dla wielu osób to znajomy scenariusz: jedno zerknięcie na profil kończy się godziną scrollowania i kolejną rundą rozmyślań. Autorzy wspominają o potrzebie ograniczania nadmiernego monitorowania byłej osoby w sieci.
Zespół proponuje, żeby szkoły i uczelnie oferowały warsztaty i programy wsparcia rówieśniczego dla osób po rozstaniach. Dla studentów może to oznaczać zajrzenie do uczelnianego biura wsparcia albo poradni psychologicznej, jeśli taka działa na danej uczelni. To nie jest sygnał, że rozstanie jest chorobą, tylko że rozmowa z kimś przygotowanym do słuchania bywa dobrym krokiem.
Autorzy sami wskazują ograniczenia. Badanie miało charakter przekrojowy, więc nie pozwala wnioskować o przyczynach, a jedynie o powiązaniach. Dane pochodziły z ankiet, w których uczestnicy opisywali siebie sami. Próba była włoska, więc nie wiadomo, czy te same zależności wystąpiłyby wszędzie. Nie kontrolowano też długości związku, czasu od rozstania ani tego, czy uczestnicy weszli w nowe relacje. Wyniki warto więc traktować jak kierunek, a nie regułę dla każdego.
Z badania wynika, że po rozstaniu liczy się nie tylko to, jak bardzo boli, ale też jak człowiek sobie z tym radzi. Myśli krążące w kółko i unikanie emocji wiązały się z gorszym funkcjonowaniem, a konkretne działanie, pozytywne nastawienie i wsparcie z zewnątrz szły w parze z lepszym. Jeśli smutek po rozstaniu trwa długo i utrudnia codzienne życie, warto porozmawiać z kimś zaufanym albo ze specjalistą.
Źródło: Mancone S., Celia G., Bellizzi F., Zanon A., Diotaiuti P., „Emotional and cognitive responses to romantic breakups in adolescents and young adults: the role of rumination and coping mechanisms in life impact”, Frontiers in Psychiatry 2025; licencja CC BY, tekst napisany własnymi słowami na podstawie artykułu.
5 pytań · minuta
