Można mieć setki obserwujących i nadal czuć się samotnie. Komisja Światowej Organizacji Zdrowia ds. więzi społecznych policzyła, że samotność dotyka mniej więcej co szóstą osobę na świecie, a wśród ludzi w wieku 13–29 lat odsetek jest jeszcze wyższy. To nie jest wyłącznie kwestia nastroju – samotność odbija się na zdrowiu, nauce i pracy, a na końcu możesz sprawdzić, jak wygląda Twoja sieć wsparcia.
Raport Komisji WHO ds. więzi społecznych, przedstawiony 30 czerwca 2025 r. w Genewie, to pierwsze tak szerokie podsumowanie problemu. Komisji współprzewodniczyli Vivek Murthy, były naczelny lekarz Stanów Zjednoczonych, oraz Chido Mpemba, doradczyni w Unii Afrykańskiej.
Najważniejsze liczby z raportu:
Ciekawostka: według WHO samotność częściej deklarują młodzi niż przeciętni dorośli – w grupie 13–29 lat to 17–21 proc., podczas gdy w całej populacji świata mniej więcej co szósta osoba.
Raport wymienia konkretne skutki zdrowotne. Samotność i izolacja zwiększają ryzyko udaru, chorób serca, cukrzycy, pogorszenia funkcji poznawczych i przedwczesnej śmierci. Osoby samotne są dwukrotnie bardziej narażone na depresję. Mogą pojawiać się też lęk oraz myśli o samookaleczeniu lub samobójstwie.
To, jak bardzo czujemy się połączeni z innymi, przekłada się też na wyniki. Według WHO nastolatki, które czuły się samotne, o 22 proc. częściej miały gorsze oceny lub kwalifikacje. Samotni dorośli mogą trudniej znajdować i utrzymywać pracę, a także mniej zarabiać. W skali całych społeczeństw samotność oznacza wielomiliardowe koszty – utraconej produktywności i opieki zdrowotnej.
Komisja wskazuje kilka źródeł problemu: zły stan zdrowia, niskie dochody i wykształcenie, życie w pojedynkę, a także słabą infrastrukturę społeczną i politykę publiczną. Osobno wymienia technologie cyfrowe. Raport zaleca czujność wobec nadmiernego czasu przed ekranem i negatywnych interakcji online u młodych ludzi.
WHO nie zostawia czytelnika z samymi statystykami. W raporcie są proste kroki dla każdego:
Na studiach okazji do takich kontaktów nie brakuje – koło naukowe, sekcja sportowa czy wolontariat to dokładnie te „lokalne grupy”, o których mówi raport.
W maju 2025 r. Zgromadzenie Zdrowia WHO przyjęło pierwszą rezolucję o więziach społecznych. Wzywa ona państwa do tworzenia polityk opartych na dowodach. Raport opiera się na pięciu obszarach: polityce, badaniach, interwencjach, lepszych pomiarach (w tym planowanym globalnym indeksie więzi społecznych) i zaangażowaniu społecznym. Wśród działań są inwestycje w miejsca spotkań – parki, biblioteki, kawiarnie. WHO uruchomiła też kampanię „Knot Alone”.
Samotność, która przechodzi w długotrwały smutek, lęk albo myśli o zrobieniu sobie krzywdy, to sygnał, żeby porozmawiać z kimś – bliską osobą, lekarzem albo psychologiem. Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą całodobowo i bezpłatnie zadzwonić pod numer 116 123 – to telefon zaufania wskazywany przez Ministerstwo Cyfryzacji. W sytuacji zagrożenia życia dzwonisz pod 112.
Samotność nie jest wstydliwą słabością, tylko powszechnym doświadczeniem – według WHO dotyka co szóstą osobę na świecie, a młodzi zgłaszają ją jeszcze częściej. Ma realne skutki dla zdrowia, nauki i pracy. Najprostsze sposoby, żeby jej przeciwdziałać, są na wyciągnięcie ręki: wiadomość do znajomego, rozmowa bez telefonu w dłoni, wspólne zajęcia. A gdy samemu trudno wyjść z tego stanu, warto sięgnąć po pomoc.
5 pytań · minuta
poleca:
